→ بازگشت به بلاگ

ایمنی حریق چیست؟ خاموش‌کننده، تخلیه اضطراری و مانور

۱۴۰۵/۰۵/۰۵·۱۴ دقیقه مطالعه
ایمنی حریق چیست؟ خاموش‌کننده، تخلیه اضطراری و مانور

راهنمای ایمنی حریق در محیط کار؛ مثلث آتش، کلاس‌های حریق، انتخاب خاموش‌کننده، مسیر تخلیه، نقطه تجمع، بازرسی تجهیزات و مانور اضطراری.

ایمنی حریق و آمادگی در شرایط اضطراری؛ وقتی ثانیه‌ها تعیین‌کننده‌اند

ایمنی حریق فقط به نصب چند خاموش‌کننده در کارگاه محدود نمی‌شود. پیشگیری از آتش‌سوزی، تشخیص سریع، اعلام خطر، تخلیه ایمن، آموزش کارکنان و آمادگی تیم واکنش اضطراری باید به‌صورت یک سیستم یکپارچه مدیریت شوند.

یک آتش کوچک ممکن است در مدت کوتاهی گسترش پیدا کند، مسیر خروج را مسدود کند یا دود و گازهای خطرناک تولید کند. به همین دلیل، تفاوت میان یک رویداد کنترل‌شده و یک فاجعه معمولاً به تصمیم‌ها و آمادگی‌هایی مربوط است که پیش از حادثه انجام شده‌اند.

آیین‌نامه پیشگیری و مبارزه با آتش‌سوزی در کارگاه‌ها برای تمام کارگاه‌های مشمول قانون کار لازم‌الاجراست و کارفرما را موظف می‌کند بر اساس ارزیابی ریسک، تمهیدات مدیریتی، تجهیزات اعلام و اطفا، آموزش و برنامه‌های مقابله با حریق را فراهم کند.

این مقاله برای آگاهی عمومی تهیه شده است. طراحی سیستم اعلام و اطفا، تعیین نوع خاموش‌کننده و تدوین طرح اضطراری باید بر اساس ارزیابی ریسک، مقررات اختصاصی محل و نظر افراد دارای صلاحیت انجام شود.

ایمنی حریق چیست؟

ایمنی حریق مجموعه‌ای از اقدامات فنی، مدیریتی و آموزشی است که با اهداف زیر اجرا می‌شود:

جلوگیری از شروع آتش محدودکردن گسترش حریق و دود تشخیص و اعلام سریع حادثه تخلیه ایمن افراد کنترل حریق‌های اولیه توسط افراد آموزش‌دیده فراهم‌کردن دسترسی برای آتش‌نشانان کاهش تلفات انسانی و خسارت‌های عملیاتی بازگشت کنترل‌شده سازمان به شرایط عادی

مدیریت حریق باید متناسب با نوع فعالیت، مقدار مواد قابل‌اشتعال، تعداد کارکنان، ساختمان، فرایندها و شدت پیامدهای احتمالی طراحی شود.

مثلث آتش یا هرم آتش چیست؟

در آموزش‌های مقدماتی معمولاً از مثلث آتش صحبت می‌شود. سه ضلع این مثلث عبارت‌اند از:

ماده سوختنی اکسیژن یا عامل اکسیدکننده حرارت یا منبع اشتعال

با حذف یکی از این سه عامل، تشکیل یا ادامه حریق متوقف می‌شود.

در آیین‌نامه ایران از مفهوم کامل‌تر هرم آتش استفاده شده است که واکنش زنجیره‌ای را نیز به این سه عامل اضافه می‌کند. بنابراین چهار عامل لازم برای تداوم حریق عبارت‌اند از اکسیژن، حرارت، ماده قابل‌اشتعال و واکنش زنجیره‌ای.

نمونه‌های کنترل اجزای آتش عامل نمونه اقدام پیشگیرانه سوخت کاهش موجودی مواد قابل‌اشتعال و جمع‌آوری ضایعات اکسیژن کنترل اکسیدکننده‌ها و گازهای غنی از اکسیژن حرارت کنترل جرقه، شعله باز، سطوح داغ و اتصال برق واکنش زنجیره‌ای استفاده از ماده خاموش‌کننده مناسب

هدف اصلی این است که اجازه ندهیم این عوامل در زمان و مکان نامناسب کنار یکدیگر قرار بگیرند.

مهم‌ترین منابع ایجاد آتش‌سوزی در محیط کار

منابع رایج اشتعال در کارگاه‌ها و پروژه‌ها عبارت‌اند از:

جوشکاری و برشکاری سنگ‌زنی و تولید جرقه نقص سیم‌کشی و تجهیزات الکتریکی اضافه‌بار مدارها سطوح داغ سیگار و شعله باز الکتریسیته ساکن اصطکاک و داغ‌شدن یاتاقان‌ها نشت گاز یا بخار قابل‌اشتعال نگهداری نامناسب مواد شیمیایی واکنش مواد ناسازگار شارژ باتری‌ها تجهیزات گرمایشی انباشت ضایعات قابل‌احتراق

عملیات غیرمعمول تعمیراتی و به‌ویژه کار گرم باید با مجوز ایمنی انجام شوند. آیین‌نامه ایران اخذ پروانه کار گرم، هماهنگی‌های پیشگیرانه و حضور نیروی آموزش‌دیده آتش‌نشانی از ابتدا تا پایان عملیات را پیش‌بینی کرده است.

طبقه‌بندی حریق در ایران

طبقه‌بندی آتش ممکن است در استانداردهای کشورهای مختلف تفاوت‌هایی داشته باشد. آیین‌نامه پیشگیری و مبارزه با آتش‌سوزی در کارگاه‌های ایران، حریق‌ها را در شش گروه A تا F طبقه‌بندی می‌کند.

کلاس حریق ماده در حال سوختن نمونه A جامدات معمولی چوب، کاغذ، پارچه و بعضی پلاستیک‌ها B مایعات قابل‌اشتعال بنزین، نفت، حلال، رنگ و روغن C گازها و مواد سریعاً گازشونده گاز شهری و گاز مایع D فلزات قابل‌اشتعال منیزیم، سدیم، پتاسیم و تیتانیوم E تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی تابلو برق، موتور و دستگاه برق‌دار F روغن‌ها و چربی‌های آشپزی سرخ‌کن و تجهیزات پخت‌وپز

انتخاب خاموش‌کننده باید بر اساس نوع ماده، وضعیت برق‌داربودن تجهیزات، اندازه حریق و شرایط محیط انجام شود.

انتخاب خاموش‌کننده مناسب

هیچ خاموش‌کننده‌ای برای تمام انواع حریق مناسب نیست. استفاده از ماده نامناسب می‌تواند آتش را پخش کند، واکنش خطرناک ایجاد کند یا فرد را در معرض برق‌گرفتگی قرار دهد.

جدول زیر یک راهنمای عمومی است و جایگزین ارزیابی فنی محل نیست:

نوع حریق گزینه‌های متداول جامدات کلاس A آب، کف یا پودر متناسب مایعات کلاس B کف، پودر یا CO₂ متناسب با شرایط گازها کلاس C پودر مناسب، پس از قطع منبع گاز فلزات کلاس D پودر مخصوص همان فلز تجهیزات برق‌دار کلاس E CO₂ یا عامل غیررسانای مورد تأیید روغن آشپزی کلاس F خاموش‌کننده شیمیایی تر مخصوص

آیین‌نامه ایران، خاموش‌کننده شیمیایی تر را برای حریق روغن‌ها و چربی‌های آشپزخانه‌ای معرفی می‌کند. همچنین تعداد و نوع خاموش‌کننده‌ها باید بر اساس ارزیابی ریسک، نوع حریق محتمل و شدت خطر تعیین شوند.

چرا نباید روی تجهیزات برق‌دار آب ریخت؟

آب معمولی می‌تواند جریان برق را منتقل کرده و خطر برق‌گرفتگی ایجاد کند. نخست باید در صورت امکان و بدون ایجاد خطر، برق از منبع مطمئن قطع شود و سپس از ماده خاموش‌کننده مناسب استفاده گردد.

برق‌داربودن تجهیز یک وضعیت موقت است؛ پس از قطع کامل و تأییدشده برق، نوع ماده در حال سوختن نیز در انتخاب روش اطفا اهمیت دارد.

حریق گاز را چگونه کنترل کنیم؟

در حریق ناشی از گاز، خاموش‌کردن شعله بدون قطع منبع می‌تواند باعث تجمع گاز نسوخته و ایجاد انفجار شود. اولویت اصلی، قطع ایمن منبع گاز توسط افراد آموزش‌دیده و سپس کنترل شرایط است.

چه زمانی از خاموش‌کننده استفاده کنیم؟

هدف نخست در آتش‌سوزی، حفاظت از جان انسان‌هاست. همه کارکنان نباید به‌طور خودکار وارد عملیات اطفا شوند.

استفاده از خاموش‌کننده تنها زمانی قابل بررسی است که:

حریق در مرحله اولیه و کوچک باشد. فرد آموزش عملی دیده باشد. خاموش‌کننده مناسب در دسترس باشد. مسیر خروج پشت سر فرد باز بماند. دود شدید یا اتمسفر خطرناک وجود نداشته باشد. حریق میان فرد و مسیر خروج قرار نگرفته باشد. تخلیه و اعلام خطر به تأخیر نیفتد.

برنامه اضطراری سازمان باید روشن کند چه کسانی مجاز به مقابله اولیه هستند و چه کسانی باید فوراً تخلیه کنند. OSHA نیز میان سیاست «تخلیه کامل» و سیاست استفاده از خاموش‌کننده توسط کارکنان تعیین‌شده تفاوت می‌گذارد و برای افراد مجاز، آموزش مناسب را لازم می‌داند.

روش استفاده از خاموش‌کننده دستی

یکی از روش‌های آموزشی رایج، الگوی PASS است:

Pull: ضامن را بکشید. Aim: نازل را به پایه شعله نشانه بگیرید. Squeeze: اهرم را فشار دهید. Sweep: ماده را با حرکت جارویی روی پایه آتش هدایت کنید.

این روش باید با آموزش عملی همراه باشد؛ زیرا نوع خاموش‌کننده، فاصله ایمن و نحوه عملکرد تجهیزات متفاوت است.

پس از هر بار استفاده، حتی اگر خاموش‌کننده کاملاً تخلیه نشده باشد، باید از سرویس خارج و برای شارژ و بررسی تحویل شود. آیین‌نامه ایران نیز شارژ مجدد پس از هر بار مصرف و درج اطلاعات آزمون و شارژ روی خاموش‌کننده را الزام کرده است.

چهار رکن آمادگی در برابر حریق ۱. پیشگیری

پیشگیری باید پیش از خرید تجهیزات اطفا آغاز شود.

مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از:

ارزیابی ریسک حریق شناسایی نقاط و فعالیت‌های پرخطر کنترل مواد قابل‌اشتعال جداسازی مواد ناسازگار کنترل منابع اشتعال نگهداری صحیح سیلندرها کنترل برق و اتصال زمین نظافت و مدیریت ضایعات صدور مجوز کار گرم تعمیر و نگهداری تجهیزات ممنوعیت استعمال دخانیات در نقاط پرخطر

آیین‌نامه ایران کارفرما را موظف کرده است ارزیابی ریسک و شناسایی کانون‌ها و انواع خطرات حریق را انجام داده و نتایج آن را به‌صورت مکتوب نگهداری کند.

۲. تشخیص و اعلام خطر

تشخیص سریع باعث می‌شود کارکنان فرصت بیشتری برای خروج داشته باشند.

سامانه تشخیص و اعلام ممکن است شامل این موارد باشد:

دتکتور دود دتکتور حرارت دتکتور شعله آشکارساز گاز شستی اعلام حریق آژیر و چراغ هشدار سامانه اطلاع‌رسانی صوتی ارتباط با اتاق کنترل یا مرکز آتش‌نشانی

سیستم اعلام باید برای تمام کارکنان قابل تشخیص باشد. برای کارکنان دارای محدودیت شنوایی یا بینایی نیز روش‌های هشدار مناسب لازم است.

۳. تخلیه اضطراری

تخلیه موفق به مسیر خروج، تصمیم‌گیری سریع و آموزش کارکنان بستگی دارد.

مسیرهای خروج باید:

مشخص و علامت‌گذاری‌شده باشند. روشنایی عادی و اضطراری مناسب داشته باشند. همیشه بدون مانع باقی بمانند. ظرفیت عبور افراد را داشته باشند. کارکنان را از منطقه خطر دور کنند. به نقطه تجمع امن منتهی شوند.

نقشه تخلیه بهتر است محل خروج‌ها، مسیرهای اصلی و جایگزین، نقطه تجمع، خاموش‌کننده‌ها، جعبه کمک‌های اولیه و سایر تجهیزات اضطراری را نشان دهد.

۴. مقابله و بازیابی

سازمان باید مشخص کند در هر سناریو چه تیمی عملیات را هدایت می‌کند.

وظایف احتمالی:

اعلام وضعیت اضطراری تماس با آتش‌نشانی هدایت تخلیه قطع اضطراری انرژی‌ها اطفای اولیه کمک‌های اولیه جست‌وجو و نجات، فقط توسط تیم آموزش‌دیده کنترل ورود مجدد حفاظت از شواهد ارزیابی خسارت بازگرداندن ایمن عملیات

برنامه اضطراری باید یک هماهنگ‌کننده مشخص داشته باشد که اختیار فعال‌سازی رویه‌ها، تماس با خدمات بیرونی و تصمیم‌گیری‌های ضروری را داشته باشد.

طرح واکنش در شرایط اضطراری چیست؟

طرح واکنش اضطراری سندی است که مشخص می‌کند سازمان هنگام آتش‌سوزی یا سایر وضعیت‌های بحرانی چگونه عمل می‌کند.

این طرح بهتر است شامل موارد زیر باشد:

سناریوهای اضطراری محتمل روش اعلام حادثه شماره‌های تماس اضطراری وظایف و اختیارات افراد فرمانده حادثه روش تخلیه مسیرهای خروج اصلی و جایگزین نقطه یا نقاط تجمع روش سرشماری کارکنان و پیمانکاران وظایف تیم آتش‌نشانی روش قطع انرژی و فرایند کمک‌های اولیه هماهنگی با آتش‌نشانی و اورژانس مدیریت افراد کم‌توان مدیریت شیفت شب روش کنترل بازدیدکنندگان شرایط ورود مجدد گزارش و بررسی حادثه

برنامه اضطراری مکتوب و آموزش کارکنان، فعالیت‌ها را هنگام حادثه هماهنگ می‌کند و از تخلیه آشفته و تصمیم‌های متناقض جلوگیری می‌کند.

نقطه تجمع و سرشماری افراد

خروج از ساختمان پایان تخلیه نیست. پس از خروج، همه افراد باید به نقطه تجمع تعیین‌شده مراجعه کنند.

نقطه تجمع باید:

از ساختمان و مسیر خودروهای امدادی فاصله مناسب داشته باشد. در معرض دود، انفجار یا ریزش سازه نباشد. ظرفیت کافی داشته باشد. دارای علامت مشخص باشد. برای تمام شیفت‌ها شناخته‌شده باشد.

در نقطه تجمع باید کارکنان، پیمانکاران، مهمانان و افراد مفقودشده بررسی شوند. هیچ‌کس نباید بدون اجازه مسئول حادثه برای یافتن همکار یا وسیله شخصی به ساختمان بازگردد.

بازرسی خاموش‌کننده‌های آتش‌نشانی

خاموش‌کننده‌ای که مسدود، تخلیه، معیوب یا منقضی شده باشد در زمان حادثه ارزش عملی ندارد.

بازرسی ظاهری باید موارد زیر را بررسی کند:

دسترسی آزاد محل نصب مناسب تابلو یا علامت مشخص فشار مناسب سلامت ضامن و پلمب نبود خوردگی یا ضربه سلامت شیلنگ و نازل خوانابودن برچسب اعتبار سرویس و شارژ تناسب خاموش‌کننده با خطر محل

آیین‌نامه ایران دسترسی آسان، آماده‌به‌کاربودن، بازدید دوره‌ای، سرویس توسط افراد صاحب صلاحیت و نصب برچسب راهنما و اعتبار آزمون را الزام کرده است.

بازرسی مسیر تخلیه

بازرسی مسیرهای خروج باید موارد زیر را پوشش دهد:

نبود کالا، ضایعات یا تجهیزات در مسیر بازشدن آسان درهای خروج قفل‌نبودن خروج‌ها از داخل روشنایی اضطراری خوانابودن علائم سلامت پله‌ها و نرده‌ها نبود کابل و مانع لغزش دسترسی افراد دارای محدودیت حرکتی مشخص‌بودن مسیر جایگزین بازبودن مسیر دسترسی خودروهای امدادی

OSHA تأکید می‌کند مسیرهای خروج باید مشخص، روشن، دارای عرض کافی و همیشه بدون مانع باشند.

مانور آتش‌سوزی و تخلیه اضطراری

مانور برای آزمایش عملکرد واقعی برنامه اضطراری است؛ نه صرفاً گرفتن چند عکس برای گزارش.

اهداف مانور عبارت‌اند از:

سنجش زمان اعلام و تخلیه ارزیابی عملکرد آژیر آزمایش مسیرهای خروج بررسی سرشماری افراد سنجش عملکرد تیم واکنش شناسایی افراد سردرگم بررسی هماهنگی با خدمات امدادی شناسایی نواقص تجهیزات تعریف اقدامات اصلاحی

آیین‌نامه ایران مقرر کرده است مانورهای دوره‌ای متناسب با سناریوهای محل و با همکاری نزدیک‌ترین سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی انجام شوند. این مانورها باید شامل شرایط بحران، امداد، نجات، تخلیه و اطفای حریق باشند و حداقل سالی یک‌بار برگزار شوند.

آیا سالی یک مانور برای همه کارگاه‌ها کافی است؟

حداقل سالانه یک الزام عمومی در آیین‌نامه است؛ اما در محیط‌های پرخطر، ساختمان‌های بزرگ، سایت‌های چندشیفته، مراکز پرتراکم یا پس از تغییرات مهم، ممکن است مانورهای بیشتر لازم باشد.

تعداد و نوع مانورها باید بر اساس ارزیابی ریسک و سناریوهای واقعی سازمان تعیین شود.

چگونه مانور مؤثر برگزار کنیم؟ پیش از مانور سناریو تعریف شود. اهداف قابل‌اندازه‌گیری تعیین شوند. ارزیابان انتخاب شوند. نقش تیم‌ها مشخص شود. خطرات خود مانور کنترل شوند. هماهنگی با آتش‌نشانی انجام شود. افراد حساس یا دارای محدودیت شناسایی شوند. هنگام مانور زمان کشف تا اعلام ثبت شود. زمان خروج آخرین نفر اندازه‌گیری شود. عملکرد سرپرستان تخلیه بررسی شود. مسیرهای انتخاب‌شده ثبت شوند. سرشماری افراد ارزیابی شود. دسترسی خودروهای امدادی کنترل شود. پس از مانور جلسه مرور برگزار شود. نقاط قوت و ضعف ثبت شوند. هر نقص به اقدام اصلاحی تبدیل شود. مسئول و مهلت اقدام تعیین شود. اثربخشی اصلاحات بررسی شود. برنامه اضطراری در صورت نیاز بازنگری شود. آموزش کارکنان

تمام کارکنان باید بدانند:

صدای هشدار چیست؟ نزدیک‌ترین مسیر خروج کجاست؟ مسیر جایگزین کدام است؟ نقطه تجمع کجاست؟ گزارش حادثه چگونه انجام می‌شود؟ چه کسی اجازه اطفای اولیه دارد؟ در زمان تخلیه چه کارهایی ممنوع است؟ چگونه به افراد آسیب‌پذیر کمک شود؟ چه زمانی اجازه بازگشت وجود دارد؟

کارکنانی که برای استفاده از تجهیزات اطفا تعیین می‌شوند، علاوه بر آموزش نظری باید آموزش عملی متناسب با تجهیزات دریافت کنند. آیین‌نامه ایران نیز آموزش نظری و عملی استفاده از خاموش‌کننده‌ها را برای کارکنان، به‌ویژه در بدو استخدام، مقرر کرده است.

اشتباهات رایج در ایمنی حریق خرید خاموش‌کننده بدون ارزیابی خطر استفاده از یک نوع کپسول برای تمام محیط‌ها مسدودکردن مسیرهای خروج قفل‌کردن درهای اضطراری نگهداری مواد قابل‌اشتعال کنار منبع حرارت کار گرم بدون مجوز خاموش‌کننده بدون شارژ یا سرویس آموزش صرفاً تئوری نبود نقطه تجمع سرشماری‌نکردن پیمانکاران و مهمانان برگزاری مانور از پیش‌اعلام‌شده و غیرواقعی ورود مجدد افراد بدون اجازه تلاش کارکنان آموزش‌ندیده برای اطفا بی‌توجهی به دود و محصولات احتراق نبود برنامه برای شیفت شب ثبت‌نکردن اقدامات اصلاحی مانور شاخص‌های کلیدی عملکرد ایمنی حریق

برای ارزیابی آمادگی سازمان می‌توان شاخص‌های زیر را پایش کرد:

شاخص‌های پیشرو درصد خاموش‌کننده‌های سالم درصد مسیرهای خروج بدون مانع درصد کارکنان آموزش‌دیده تعداد مانورهای برگزارشده درصد اقدامات اصلاحی بسته‌شده زمان متوسط تخلیه درصد دتکتورهای آزمایش‌شده تعداد بازرسی‌های کار گرم درصد نقشه‌های تخلیه به‌روز شاخص‌های پسرو تعداد آتش‌سوزی‌ها تعداد حریق‌های اولیه تعداد مصدومان میزان خسارت مدت توقف تولید تعداد فعال‌شدن‌های کاذب تعداد تخلفات مرتبط با حریق

شاخص‌های پیشرو به سازمان کمک می‌کنند نواقص را پیش از وقوع حادثه شناسایی کند.

چک‌لیست کوتاه آمادگی حریق مورد وضعیت ارزیابی ریسک حریق انجام شده است ☐ منابع سوخت و اشتعال شناسایی شده‌اند ☐ مواد قابل‌اشتعال به‌درستی نگهداری می‌شوند ☐ سیستم اعلام حریق سالم است ☐ خاموش‌کننده مناسب در دسترس است ☐ خاموش‌کننده‌ها شارژ و سرویس شده‌اند ☐ مسیرهای خروج بدون مانع هستند ☐ علائم خروج و روشنایی اضطراری سالم‌اند ☐ نقشه تخلیه نصب شده است ☐ نقطه تجمع مشخص است ☐ روش سرشماری تعریف شده است ☐ تیم واکنش اضطراری آموزش دیده است ☐ مجوز کار گرم اجرا می‌شود ☐ شماره‌های اضطراری در دسترس‌اند ☐ مانور دوره‌ای برگزار شده است ☐ اقدامات اصلاحی مانور پیگیری شده‌اند ☐ اقدامات اولیه هنگام مشاهده آتش یا دود

هنگام مشاهده حریق باید مطابق طرح اضطراری محل عمل شود. ترتیب عمومی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

هشدار داده و سیستم اعلام حریق را فعال کنید. به مرکز کنترل یا مسئول اضطراری اطلاع دهید. اگر آموزش ندیده‌اید، برای اطفا اقدام نکنید. از مسیر تعیین‌شده تخلیه کنید. به دیگران هشدار دهید، بدون اینکه خروج خود را به خطر بیندازید. از آسانسور استفاده نکنید، مگر در طرح تخصصی ساختمان مجاز شده باشد. به نقطه تجمع بروید. وضعیت خود را برای سرشماری اعلام کنید. به محل حادثه بازنگردید. اطلاعات خطرات خاص را به تیم امداد منتقل کنید. بعد از آتش‌سوزی چه کنیم؟

پس از کنترل حادثه باید:

ورود به محل محدود شود. ایمنی سازه، برق و تجهیزات بررسی شود. گزارش حادثه تهیه شود. تصاویر و شواهد حفظ شوند. علت‌های مستقیم و ریشه‌ای بررسی شوند. اقدامات اصلاحی تعریف شوند. ارزیابی ریسک بازنگری شود. تجهیزات استفاده‌شده شارژ یا تعویض شوند. برنامه اضطراری اصلاح شود. درس‌آموخته‌ها به کارکنان منتقل شوند.

آیین‌نامه ایران کارفرما را موظف می‌کند حوادث مرتبط با آتش‌سوزی را به اداره کار محل و نزدیک‌ترین سازمان آتش‌نشانی اطلاع دهد، نسخه گزارش را در کارگاه نگهداری و موضوع را برای اقدامات کنترلی بررسی کند.

سؤالات متداول مثلث آتش شامل چه عواملی است؟

سوخت، اکسیژن و حرارت سه عامل اصلی مثلث آتش هستند. در مدل هرم آتش، واکنش زنجیره‌ای نیز به این عوامل اضافه می‌شود.

آتش‌سوزی تجهیزات برقی در ایران چه کلاسی است؟

بر اساس آیین‌نامه پیشگیری و مبارزه با آتش‌سوزی در کارگاه‌های ایران، حریق تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی در کلاس E قرار می‌گیرد. طبقه‌بندی استانداردهای دیگر ممکن است متفاوت باشد.

آیا می‌توان روی حریق برق آب ریخت؟

روی تجهیزات برق‌دار نباید از آب معمولی استفاده شود. ابتدا باید برق به روش ایمن قطع شود و خاموش‌کننده مناسب انتخاب گردد.

آیا هر کارمند باید از خاموش‌کننده استفاده کند؟

خیر. برنامه اضطراری باید مشخص کند چه افرادی مجاز به مقابله با حریق اولیه هستند. افراد تعیین‌شده باید آموزش مناسب دیده باشند؛ دیگران باید تخلیه کنند.

هر چند وقت یک‌بار باید مانور برگزار شود؟

آیین‌نامه ایران حداقل یک مانور در سال را مقرر کرده است. بر اساس شدت خطر، تغییرات محیط و نتایج مانورهای گذشته ممکن است دفعات بیشتری لازم باشد.

مهم‌ترین اقدام هنگام آتش‌سوزی چیست؟

اولویت، حفظ جان، اعلام خطر و تخلیه ایمن است. تلاش برای اطفا نباید تخلیه را به تأخیر بیندازد یا فرد را در معرض دود و آتش قرار دهد.

خاموش‌کننده‌ها هر چند وقت بررسی می‌شوند؟

بازرسی و سرویس باید طبق برنامه زمان‌بندی، مقررات و دستورالعمل سازنده انجام شود. آیین‌نامه ایران بر بازدیدهای دوره‌ای، سرویس توسط افراد صاحب صلاحیت و اعتبار حداکثر یک‌ساله برچسب آزمون تأکید دارد.

نقطه تجمع چه کاربردی دارد؟

نقطه تجمع محل امنی برای گردهمایی افراد تخلیه‌شده، سرشماری کارکنان و شناسایی افراد مفقود است. قرارگرفتن در نقطه تجمع از بازگشت خودسرانه افراد به ساختمان نیز جلوگیری می‌کند.

جمع‌بندی

ایمنی حریق بر چهار رکن استوار است:

پیشگیری → تشخیص و اعلام → تخلیه → مقابله و بازیابی

تجهیزات اعلام و اطفا زمانی مؤثرند که سالم، متناسب با خطر و در دسترس باشند. برنامه تخلیه نیز زمانی قابل اعتماد است که کارکنان آن را بشناسند، مسیرها باز باشند و مانورهای واقعی برگزار شده باشند.

در سامانه HSEبان می‌توان بازرسی تجهیزات اطفا، مجوز کار گرم، آموزش کارکنان، مانورهای اضطراری، گزارش حوادث و اقدامات اصلاحی را به‌صورت دیجیتال ثبت و پیگیری کرد.